Το παραμύθι ως θεραπευτικό μέσο

 

«…μέσα απ’ αυτές τις ΛΕΞΕΙΣ εγώ μπορώ να σου δείξω τον ΔΡΟΜΟ […] Γιατί ΑΥΤΟΣ είναι Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΑΣ. Είμαστε φτιαγμένοι από ΙΣΤΟΡΙΕΣ…»

«Ένα παιδί από ΒΙΒΛΙΑ» των Oliver Jeffers & Sam Winston

 

 

Όλοι μας, ή μάλλον όσοι ήμασταν τυχεροί, μεγαλώσαμε μαζί με παραμύθια, μέσα από τα παραμύθια, υπό το άκουσμα παραμυθιών… Παραμύθια γραπτά ή προφορικά, εικονογραφημένα ή μη. Όλα είχαν κάτι να μας πουν. Κάποια μας άνοιξαν ένα παραθυράκι στο μυαλό και άλλα αποτέλεσαν μια γέφυρα που μας έδινε πρόσβαση στον ψυχικό μας κόσμο. Για αυτά τα παραμύθια θα μιλήσουμε εδώ.

Γιατί τα παραμύθια έχουν τόσο μεγάλη δύναμη και διεισδύουν τόσο βαθιά χωρίς να το καταλαβαίνουμε;

Τα παραμύθια ως επί το πλείστον χρησιμοποιούν σύμβολα, εικόνες, μαγικούς χαρακτήρες, αόριστο τόπο και χρόνο. Όλα τα παραπάνω επιτρέπουν στον αναγνώστη να μπει στον κόσμο της φαντασίας, να πάρει μια απόσταση από τα δικά του θέματα και να τα δει μέσα από τα μάτια του ήρωα. Να ταυτιστεί με κάποιον από τους ήρωες της ιστορίας και να μιλήσει για αυτόν, χωρίς όμως να καταλαβαίνει πως εκείνη την ώρα μιλά για τον ίδιο του τον εαυτό… Μ’ αυτόν τον τρόπο καταφέρνει ένα παιδί να επεξεργαστεί ένα θέμα που τον δυσκολεύει μέσα από τη συμβολική απόσταση, η οποία εξασφαλίζει στον παιδί μια επανορθωτική εμπειρία με ασφάλεια και χωρίς τον κίνδυνο να βιώσει ακόμη ένα τραύμα.

Τα θέματα που συχνά αναδύονται μέσα από τα παραμύθια είναι:

  • Διαχρονικές υπαρξιακές αγωνίες του ανθρώπου
  • Κοινωνικές αντιφάσεις
  • Ηθικές έννοιες
  • Αγωνίες σχετικές με το πέρασμα του χρόνου
  • Ενδοψυχικές συγκρούσεις
  • Πηγαία άγχη του ανθρώπου

Πώς μπορώ να χρησιμοποιήσω ένα παραμύθι θεραπευτικά;

Αρχικά, θα πρέπει να ξεκαθαρίσω πως το παιδί, για να δουλέψει θεραπευτικά, θα πρέπει να βρίσκεται σε ένα θεραπευτικό πλαίσιο με έναν ειδικό επαγγελματία ψυχικής υγείας με ψυχοθεραπευτική κατάρτιση. Ωστόσο, οι γονείς στο σπίτι ή οι εκπαιδευτικοί στο σχολείο είναι σημαντικό να συμβάλλουν από τη δική τους πλευρά και να χρησιμοποιούν τα παραμύθια ως μέσο έκφρασης θεμάτων που απασχολούν την οικογένεια και επεξεργασίας τους.

Καθίσταται σημαντικό να διαλέξουμε το κατάλληλο παραμύθι αναφορικά με την ηλικία του παιδιού, τα ενδιαφέροντά του και τα θέματα που το απασχολούν τη συγκεκριμένη περίοδο. Στη συνέχεια, βρίσκουμε τον χώρο και τον χρόνο που θα μας επιτρέψουν να συνδεθούμε με το παιδί μέσα από την αφήγηση του παραμυθιού. Διαβάζουμε το παραμύθι και στη συνέχεια ξεκινάμε μια συζήτηση με το παιδί. Δεν το πιέζουμε να μοιραστεί σκέψεις και συναισθήματα εάν δεν θέλει, δεν κρίνουμε όσα λέγονται, ούτε και τα χρησιμοποιούμε ως αφορμή για να διδάξουμε (εφόσον πρόκειται για θεραπευτική χρήση του παραμυθιού).

Να θυμάστε πως ο στόχος μας, όταν χρησιμοποιούμε ένα παραμύθι θεραπευτικά, είναι να δώσουμε ένα ερέθισμα στο παιδί που θα το βοηθήσει να εκφράσει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, να νιώσει πως όποια κι αν είναι αυτά είναι αποδεκτά και σιγά σιγά να μπει στη διαδικασία να σκεφτεί τρόπους διαχείρισής τους ή εναλλακτικές λύσεις σε ένα θέμα. Πάντοτε ακολουθούμε τον ρυθμό και τις ανάγκες του παιδιού.

Πολλές φορές τα παιδιά ζητούν να τους διαβάζουμε ξανά και ξανά το ίδιο παραμύθι. Αυτό συμβαίνει διότι κάτι τους έχει αγγίξει από την ιστορία. Με τη συνεχόμενη ανάγνωσή του, δίνεται ο χώρος και ο χρόνος στο παιδί να βιώνει επαναλαμβανόμενα αυτό το «κάτι» και να το επεξεργάζεται κάθε φορά και λίγο βαθύτερα.

Προτάσεις παραμυθιών για συγκεκριμένα θέματα που μπορεί να αντιμετωπίζει ένα παιδί

Αυτοεκτίμηση / Ανασφάλεια

  • Η τελεία
  • Ένα πουλί στον ώμο μου
  • Ένας τοίχος στη μέση του βιβλίου
  • Το γυρινάκι
  • Το λιοντάρι μέσα μας

Πένθος

  • Άφησα την ψυχή μου στον άνεμο
  • Ο κήπος του Έβαν
  • Τα δώρα του Μενέλαου
  • Αντίο Ποντικούλη

Αδελφική ζήλια

  • Ο μικρός λύκος και ο μεγάλος λύκος

Διαζύγιο

  • Τα δυο σπίτια της Έλλης
  • Στο σπίτι του μπαμπά

Μετακόμιση

  • Φλορέτ
  • Σου λέω αντίο σου λέω γεια (για αποχωρισμούς)

Μελαγχολία ή παιδική κατάθλιψη / Άγχος

  • Ο ελέφαντας στη σκιά
  • Η βαριά καρδιά της Σάρας
  • Με ακούει κανείς;
  • Ο κύριος Ουφ
  • Στον κόσμο με τις παύσεις

Τραύμα

  • Η βαλίτσα

Διαφορετικότητα

  • Οι μικροί μου κόσμοι
  • Στον κόσμο με τους παράξενους ανθρώπους
  • Όλιβερ
  • Ρόζα το τερατάκι
  • Οικογένεια είναι (για τις διαφορετικές οικογενειακές δομές)

Διαχείριση θυμού

  • Ο μεγάλος θυμός
  • Ρεντ

Δυσκολίες στη συναισθηματική έκφραση

  • Τα συναισθήματα χτυπούν την πόρτα σου
  • Το χρώμα της καρδιάς μου
  • Το κουνελάκι άκουγε

Σχηματισμός ταυτότητας

  • Μήπως είσαι γάτα;
  • Χρατς
  • Τι είμαι εγώ;

Μαθησιακές δυσκολίες / Ελλειμματική προσοχή, Υπερκινητικότητα

  • Η πολλή δουλειά τρώει τον Προκόπη
  • Το τζάτζαλο

Ποια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση χρησιμοποιεί το παραμύθι ως μέσο θεραπείας;

Στην Παιγνιοθεραπεία, την ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που χρησιμοποιεί κάθε είδος παιχνιδιού ως μέσο έκφρασης, επεξεργασίας και θεραπείας, το παραμύθι είναι ένα από τα κύρια μέσα που χρησιμοποιούνται στις συνεδρίες. Οι Παιγνιοθεραπευτές έχουμε εκπαιδευτεί ειδικά για να μπορούμε να χρησιμοποιούμε θεραπευτικά το παραμύθι, τα παιχνίδια και γενικότερα την τέχνη σύμφωνα με τις ανάγκες κάθε παιδιού, με σκοπό να ανταποκριθούμε σε αυτές με μη κατευθυντικό τρόπο. Το «μαγικό χαλί» της Παιγνιοθεραπείας γίνεται ο ασφαλής χώρος που δίνει σε κάθε παιδί την ευκαιρία να βιώσει μια διορθωτική εμπειρία.

Άλλωστε, «Το παιχνίδι είναι η γλώσσα των παιδιών και τα παιχνίδια οι λέξεις που χρησιμοποιούν» ~ Landreth, G.

 

Βio

Δήμητρα Καραμαούνα, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας, Ειδ. Παιγνιοθεραπεύτρια
MA Παιδαγωγική Ψυχολογία
MSc Σχολική Συμβουλευτική & Καθοδήγηση

Στοιχεία Επικοινωνίας: Ανδρέα Παπανδρέου 11, Γλυφάδα
2108940090, 6945747733
[email protected]
www.karamaouna.gr

(Visited 1,844 times, 1 visits today)

Leave A Comment